استانداردهای کیفیت هوای داخلی (IAQ) چیست؟ راهنمای کامل برای محیط‌های کار و زندگی

هوایی که نمی‌بینیم، ولی تنفس می‌کنیم.
ما حدود ۹۰٪ از وقت خود را در فضاهای بسته می‌گذرانیم. اما آیا تا به حال به کیفیت هوایی که در دفتر، خانه، بیمارستان یا مدرسه تنفس می‌کنیم فکر کرده‌اید؟ کیفیت هوای داخلی (Indoor Air Quality) یا IAQ به شرایط هوای داخل و اطراف ساختمان‌ها اشاره دارد و ارتباط مستقیمی با سلامت، آسایش و بهره‌وری ساکنان آن دارد. در این مقاله، با استانداردهای جهانی IAQ آشنا می‌شویم و پارامترهای کلیدی آن را بررسی می‌کنیم.

چرا استانداردهای IAQ حیاتی هستند؟
هوای داخلی می‌تواند تا ۵ برابر آلوده‌تر از هوای بیرون باشد! منابع آلاینده‌ای مانند تجهیزات اداری، مواد شوینده، مبلمان، نقاشی دیوارها و حتی فعالیت‌های انسانی (مانند تنفس) می‌توانند عوامل مضر را در هوا منتشر کنند. رعایت استانداردهای IAQ از بروز عوارضی مانند سردرد، خستگی، مشکلات تنفسی، آلرژی و کاهش تمرکز (سندرم ساختمان بیمار) جلوگیری کرده و حق تنفس هوای پاک را برای همه فراهم می‌کند.

مرجع‌های اصلی استاندارد جهانی IAQ
چند سازمان معتبر بین‌المللی، راهنمای اصلی برای سنجش سلامت هوا هستند:

پارامترهای کلیدی و حدود مجاز آنها
برای ارزیابی IAQ، این ۵ پارامتر کلیدی را اندازه‌گیری می‌کنیم:

1. ذرات معلق (PM2.5 و PM10): ذرات ریزی که به عمق ریه نفوذ می‌کنند. حد مجاز سالانه WHO برای PM2.5، ۵ µg/m³ است (منظور ۵ میکروگرم در هر متر مکعب است). این یک شاخص بسیار سختگیرانه و مهم است.

2. دی‌اکسید کربن (CO2): شاخص مستقیم کفایت تهویه. غلظت‌های بالای ۱۰۰۰ ppm (قسمت در میلیون) می‌توانند باعث احساس سنگینی و کاهش عملکرد شناختی شوند.

3. ترکیبات آلی فرار (VOCs): گازهای منتشرشده از مواد شیمیایی (رنگ، چسب، فرش). استانداردها غلظت‌های ایمن برای هر ترکیب (مانند فرمالدئید) را تعیین می‌کنند.

4. رطوبت نسبی: محدوده ایده‌آل معمولاً بین ۳۰٪ تا ۶۰٪ است. رطوبت پایین باعث خشکی و بالا باعث رشد کپک و قارچ می‌شود.

5. دما: دمای آسایش معمولاً بین ۲۰ تا ۲۴ درجه سانتی‌گراد در نظر گرفته می‌شود.

چگونه کیفیت هوای محیط خود را ارزیابی و بهبود دهیم؟

اندازه‌گیری: اولین قدم، مانیتورینگ علمی با دستگاه‌های دقیق است. شما نمی‌توانید آنچه را اندازه‌گیری نمی‌کنید، مدیریت کنید.
۲. تهویه: افزایش نرخ هوای تازه مطابق استاندارد ASHRAE، مؤثرترین راه برای کاهش CO2 و رقیق کردن آلاینده‌هاست.
۳. حذف منبع: شناسایی و حذف یا جایگزینی منابع آلاینده (مانند مواد شوینده شیمیایی قوی).
۴. تصفیه هوا: استفاده از دستگاه تصفیه هوای مجهز به فیلتر HEPA و کربن فعال برای حذف ذرات معلق و گازهای شیمیایی، به ویژه در فضاهای با تهویه محدود.
۵. مدیریت رطوبت: استفاده از رطوبت‌گیر یا رطوبت‌زن برای حفظ محدوده سالم.

راهکار تخصصی رُزین: از تشخیص تا گواهینامه:

گروه رُزین با ارائه خدمات جامع مانیتورینگ و صدور گواهینامه IAQ، همراه شماست. کارشناسان ما:

• با استفاده از دستگاه‌های دقیق اندازه‌گیری، تمام پارامترهای کلیدی را مطابق با استانداردهای WHO و ASHRAE ارزیابی می‌کنند.

• یک گزارش تحلیلی شفاف ارائه می‌دهند که وضعیت هوا را نسبت به حدود مجاز نشان می‌دهد.

• در صورت مطابقت با استانداردها، گواهینامه معتبر کیفیت هوای داخلی رُزین را اعطا می‌کنند.

• در صورت وجود مشکل، راهکارهای عملی و سفارشی (از تنظیم تهویه تا پیشنهاد دستگاه تصفیه هوای مناسب) ارائه می‌دهند.

نتیجه‌گیری:

استانداردهای IAQ یک چارچوب علمی برای تضمین حق تنفس هوای سالم هستند. درک این استانداردها برای هر مدیر، مسؤول HSE یا فردی که به سلامت محیط خود اهمیت می‌دهد، ضروری است. با نظارت علمی و اقدام به موقع، می‌توانیم فضاهای کاری و زندگی‌ای ایجاد کنیم که نه تنها ایمن، بلکه سرشار از نشاط و بهره‌وری باشند.